Het Baljuwschap
Over het baljuwschap van Beverwijk is een ruwe schets gepubliceerd. Het goederencompex staat ook bekend onder de naam het Baljuwschap van Blois, dat deel uitmaakte van de veel omvangrijker Blooise goederen in de Noordelijke Nederlanden.
In 1313 omvatte het baljuwschap van Beverwijk en Noordwijk de volgende goederen en rechten:
- de stad Beverwijk, de molen, het wanthuis of lakenhal, de waag, de markttol, de scheepstol, de tiende en smaltiende;
- het ambacht Wijk aan Zee;
- het ambacht Noordwijk, het schot (bede), de molen, het duingebied met aan het hoofd een duinwaarder;
- in Bergen de biertol;
- ambacht Westzaan, het schot (bede) en de tiende;
- in Oostzaan de tiende en smaltiende;
- in Wormer de tiende en smaltiende;
- in Hadel de tiende en smaltiende;
- het ambacht Krommenie;
- het ambacht Schotenredamme;
- het ambacht Zaanderhorn;
- het ambacht Spaarnwoude, de korentiende, het veer en de tol;
- het ambacht Katwoude;
- in Nieuwland de tiende;
- in Eenigenburg de tiende;
- in Valkkoog de tiende;
- in Haarlem de markttol met aan het hoofd een tolgaarder.
Het rentmeesterschap van Beverwijk en Noordwijk is waarschijnlijk ont- staan vanaf het moment dat Wolfert van Borselen, heer van Zandenburg te Veere (Zeeland), werd beleend met de verspreid liggende goederen van Gerard van Velsen, Willem van Saen- den en Gerard van Crayenhorst (ca. 1297, uiterlijk op 11 november 1298). Laatstgenoemden waren hun goede- ren kwijtgeraakt, vanwege hun be- trokkenheid bij de moord op graaf Floris de Vijfde op 27 juni 1296.
Lang heeft Wolfert niet van zijn leen- goederen genoten, want op 1 augus- tus 1299 werd hij in Delft vermoord, waarna graaf Jan I van Holland het rentmeesterschap weer op zich heeft genomen. De goederen vielen terug in 's-graven boezem. In deze rol wordt graaf Jan I van Holland opge- volgd door graaf Jan II van Avesnes, die op zijn beurt wordt opgevolgd door graaf Willem III, de Goede.
Op 21 juni 1308 werd Jan van Hene- gouwen, heer van Beaumont, de jongere broer van graaf Willem III van Holland, met het goederencomplex beleend.
In 1313 werd het leen verrijkt met de zogenaamde hoge jurisdictie en werd het een baljuwschap. Voor het be- heer van zijn goederencomplex stelde Jan van Beaumont, evenals zijn opvol- gers, mannen aan in functie van bal- juw en rentmeester. Beide functies zijn in Beverwijk door de eeuwen heen steeds door één persoon vervuld, die in Beverwijk zetelde.
Jan van Beaumont en zijn rechtsop- volgers kwamen zelden naar Bever- wijk. Als zij al in Beverwijk waren, dan logeerden zij op de eerste verdieping van de Lakenhal aan de Breestraat (hoek Raadhuisstraat).
Over de Rekeningen van Blois
De oudste rekeningen van het goede- rencomplex dateren uit de periode 1316-1323. Daarna vangen de reke- ningen weer aan in 1356. De periode 1356-1397 is vrijwel een aaneenge- sloten reeks van rekeningen. Een aantal rekeningen van deze serie is inmiddels getranscribeerd. De overige rekeningen zijn nog in bewerking. De bijlagen van de rekeningen worden (nog) niet getranscribeerd. Deze documenten en de originele rekenin- gen, bevinden zich in het Nationaal Archief te Den Haag.
Het boekjaar van de rekeningen van het baljuwschap loopt in de periode 1316-1323 van mei tot mei en sinds 1356 van 11 november tot 11 novem- ber (Sint Martinus in de winter).
Na afloop van het jaar moest de bal- juw / rentmeester rekening en ver- antwoording afleggen tegenover zijn heer. Dit gebeurde na 1356 veelal op het huis te Schoonhoven of Gouda, dat eveneens in bezit was van de heren van Blois (erfgenamen van Jan van Beaumont).
Voor informatie uit de tussenliggende periode (1323-1356) kunnen nog de Grafelijkheidsrekeningen worden ge- raadpleegd. Voor de oorlog op de Friezen in 1345 hebben in Beverwijk namelijk voorbereidende werkzaam- heden plaatsgevonden. Het betreft branden van kalk voor de bouw van versterkingen in Friesland.
De Rekeningen
De bestanden kunt u lezen van het scherm. Printen en kopiëren van de rekeningen is niet mogelijk. Hierover kunt u contact met ons opnemen via de knop "Contact"op de Startpagina.
Rekeningen van de Baljuw
1356-1357; 1357-1358; 1358-1359; 1359-1360; 1360-1361; 1361-1362; 1362-1363; 1363-1364; 1364-1365; 1365-1366; 1366-1367; 1367-1368; 1368-1369; 1369-1370; 1370-1371; 1371-1372; 1372-1373; 1373-1374; 1374-1375; 1375-1376; 1376-1377; 1377-1378; 1378-1379; 1379-1380; 1380-1381; 1381-1382; 1382-1383; 1383-1384; 1384-1385; 1385-1386; 1386-1387; 1387-1388; 1388-1389; 1389-1390; 1390-1391; 1391-1392; 1392-1393; 1394-1394; 1394-1395; 1395-1396; 1396-1397.
Van de boekjaren in zwart zijn geen rekeningen beschikbaar.
Baljuws van Beverwijk - Noordwijk:
Willem ver Baertenz 1317-1323;
Jakob van der Goude 1356-1371;
Floris van Adrichem 1371-1380;
Floris van Alphen 1380-1381;
Jan van Poelgeest 1381-1382;
Floris van Alphen 1382-1388;
Jan van Heemstede 1389-1393;
Willem Gerardsz. op last van
Godschalk van Brakel 1394;
Willem van Brakel 1394-1397.
Rekeningen van de Schout
1377-1378; 1378-1379; 1379-1380; 1380-1381; 1381-1382; 1382-1383; 1383-1384; 1384-1385; 1385-1386; 1386-1387; 1387-1388; 1388-1389; 1389-1390; 1390-1391; 1391-1392; 1392-1393; 1394-1394; 1394-1395; 1395-1396; 1397-1397.
Van de boekjaren in zwart zijn geen rekeningen beschikbaar. Enkele jaren zijn opgenomen in het katern van de baljuw, waaraan de betreffende boek- jaren zijn gelinked.
Schout van de stad Beverwijk:
Nikolaas Tesselaer 1372-1374 en 1376-1396.
Bijlagen, die behoren bij enkele van de rekeningen:
Schout 1386-1387 (412) en 1394- 1395 (413);
Baljuw 1394-1395 (418), 1395-1396 (419) en 1396-1397 (420).
Getranscribeerde rekeningen
Klik op het betreffende boekjaar:
........ (wordt verder aangevuld)
Noot: In transcripties kunnen foutjes voorkomen. Raadpleeg daarom altijd de originele documenten voor de exacte weergave van de geschreven tekst, wanneer dat is gewenst.
Het Baljuwschap van Beverwijk en Noordwijk is ontstaan na de moord op de graaf van Holland, Floris de Vijfde (1296). Het goederencomplex bestaat uit verspreid liggende goederen en rechten. Het begint als een rentmeesterschap en in 1313 wordt daaraan toegevoegd het baljuwschap. In 1425 wordt Noordwijk afgescheiden. Het baljuwschap van Beverwijk blijft in stand tot de Bataafsche omwenteling in 1795.
