KORTE BESCHRIJVING
De gemeente bestaat uit de plaatsen Velsen-Noord, Velsen-Zuid (het oude dorp), IJmuiden en IJmuiden aan Zee, Driehuis, Velserbroek, Santpoort-Noord en Santpoort-Zuid.
Het huidige Velsen-Zuid is een nederzetting die vermoedelijk al in de Romeinse tijd betekenis had. De Romeinen hebben ten oosten van Velsen tot tweemaal toe een vlootbasis gebouwd. Ten opzichte van de rijksgrens of limes was de locatie aan de oever van de Velisena een vooruit geschoven post. Succesvol is de actie niet geweest want in het jaar 48 na Chr. was het alweer gedaan. De Friezen kregen weer de overhand in het gebied.
Rond het jaar 720 blijkt Velsen nog steeds voldoende belangrijk te zijn, want rond dat jaar wordt een moederkerk gebouwd. Waarschijnlijk is Bonifatius betrokken bij de bouw, terwijl Willibrordus in Utrecht als bisschop de scepter zwaait. Deze kerk wordt vervolgens een hoofdkerk waaraan andere kerken in de omgeving ondergeschikt zijn, zoals die van Beverwijk, Heemskerk en Haarlem.
Na het jaar 1000 neemt langzamerhand de betekenis van Velsen af. Andere plaatsen komen "langs zij" en worden economische centra, zoals Haarlem, Beverwijk en Alkmaar. Ook de betekenis van moederkerk neemt af. Velsen is een agrarisch dorpje geworden dat is gelegen aan de oevers van Het Meer.
Door de aanleg van het Noordzeekanaal treedt verandering op. Er ontstaan nieuwe plaatsen, zoals Velsen-Noord en IJmuiden. De economische bedrijvigheid en betekenis van de plaats nemen toe.
Rond het kerndorp Velsen (nu Oud-Velsen of Velsen-Zuid) zijn in de loop der eeuwen nieuwe nederzettingen gevormd; in totaal acht. De verscheidenheid is dan ook wat Velsen typeert. Een greep uit de cultuurhistorische onderwerpen waaraan Velsen rijk is:
- de kerk en het dorp Oud-Velsen
- de ruïne van Brederode
- huisen en parken: Beeckestein, Velserbeek en Waterland
- molen de Zandhaas
- het eerste huis van gietbeton
- het stadhuis van Dudok
- het Forteiland, als onderdeel van de Stelling van Amsterdam
- de Atlantikwall
Informatie over de gemeente vindt u op Velsen
Korte verhalen uit / over Velsen treft u op Velsen online
PUBLICATIES MET BETREKKING TOT VELSEN
De kerk en de Nederlanden: archieven, instellingen, samenleving : aangeboden aan prof. dr. C. Dekker ...
Door C. Dekker, E.S.C. Erkelens-Buttinger, uitgeverij Verloren BV, 1997.
In deze uitgave komt ook de kerk van Velsen ter sprake.
Door de wereld bewogen: Geschiedenis van de Nederlandse Missionarissen van het heilig Hart (MSC)
Door G. Dorren, uitgeverij Verloren BV, 2004
Onder meer over het Missiehuis te Driehuis.
Mevrouw Van der Bliek - ten Brink heeft in 1964 haar
herinneringen aan "haar" dorp Oud-Velsen vastgelegd in een gedicht. Dit gedicht, haar herinnering hebben we hier voor u opgenomen. Klik op gedicht
Staal en arbeid: een sociaal-historische studie naar industriële accommodatieprocessen onder arbeiders en het desbetreffend bedrijfsbeleid bij Hoogovens IJmuiden, 1924-1966. Door M.C.M. van Elteren, uitgeverijn Brill Archive, 1986.
Architectural excursions: Frank Lloyd Wright, Holland and Europe
Door D. Langmead, D.L. Johnson, Greenwood Publishing Group, 2000.
Door C. Sasaki, gepubliceerd door Springer, 2003
Descartes is in 1638 in Santpoort geweest
